1. God en natuur

De geschiedenis van de verwevenheid van religie en weten in het Westen 201200093

Wanneer

1e semester 2012/2013, donderdag 13.45 – 16.30 uur, vanaf 6 september
voor locatie zie Osiris of Blackboard

Studielast4 ECTS

Inhoud

In de westerse cultuur is er de afgelopen 2500 jaar diepgaand nagedacht over de samenhang en de spanning tussen ‘kennis’ en ‘zinvragen’, of tussen ‘weten’ en ‘geloven’; in het antieke Griekse denken, in de Joodse wijsheid, het vroege christendom, in de middeleeuwse wijsbegeerte en met name in de moderne filosofie en de natuurwetenschap, mede in relatie tot de techniek. In deze cursus gaan we te rade bij enkele belangrijke standpunten uit het verleden. Zo maken we niet alleen kennis met een aantal verschillende manieren om tegen die verhouding aan te kijken. Het gaat er ook om dat je leert beseffen hoe die opvattingen vorm hebben gegeven aan onze hedendaagse manier om daarover te denken. Het is een filosofische en geen historische cursus. Via de kennismaking met de geschiedenis leren we onze eigen manier om tegen het leven aan te kijken beter begrijpen.

Onderwijsvorm

Hoorcollege.

Studiemateriaal

relevante teksten, toegankelijk via de digitale leeromgeving.

Bijzonderheden

Dit vak maakt deel uit van de themaminor Wereldbeschouwing in een technologische cultuur – Filosofische reflecties, zie www.keuzevakkengids.nl onder de zoekterm ‘wereldbeschouwing’. Het kan ook afzonderlijk gevolgd worden, bijvoorbeeld als WTM keuzevak.

Techniek en wereldbeschouwing

201200094

vorm: werkcollege

omvang: 4 EC

Tijd en plaats: 1e semester blok B 2012/2013, donderdags 5e t/m 7e uur (13.45-16.30); voor lokaliteit zie Osiris of Blackboard.

collegemateriaal: Rader met (vertalingen van) grondtkesten, beschikbaar via de digitale leeromgeving.

bijzonderheden: Dit vak maakt deel uit van de themaminor Wereldbeschouwingen in een technologische cultuur _ Filosofische reflecties, zie www.keuzevakkengids.nl onder de zoekterm 'wereldbeschouwing'. Het kan ook afzonderlijk gevolgd worden als WTM keuzevak.

Inhoud
Wetenschap verandert ons beeld van de wereld, maar techniek verandert de wereld zelf. In deze cursus gaat het om de vraag hoe de technologische cultuur van invloed is op de manier waarop hedendaagse mensen aankijken tegen (de zin van) hun leven en hoe ze onze morele oordelen mede vormt, maar ook hoe die cultuur vanuit levensbeschouwelijk oogpunt beoordeeld kan worden. Uitgangspunt daarbij is de immense invloed van de techniek van het alfabet op de westerse cultuur; het maakte zowel de Griekse filosofie als de Joodse schriftreligie mogelijk; het markeerde het einde van de mythische/orale culturen en het tekende ons begrip van (geschreven) geschiedenis, van de (gecodificeerde) wet en van het (geletterde) denken. Hedendaagse informatie- en communicatietechnieken hebben een grote invloed op de rol van het geschrift en de ‘letter’ in onze cultuur. Met name daarbij zullen we uitvoerig stilstaan. De centrale vraag is: Hoe geven we een begrip als menselijke waardigheid gestalte, in het volle besef dat we tevens door en door verwikkeld zijn in het technologische bestel?

Meedenken met moderne filosofen:

hedendaags denken over de ziel 191616620

omvang 3 EC

tijd 3e kwartiel 2012/2013, donderdags 3e en 4e uur (10.40 – 12.25)
voor lokatie zie Osiris en Blackboard

collegemateriaalReader met relevante teksten, beschikbaar via de digitale leeromgeving.

bijzonderheden:
Dit vak draagt bij aan de WTM-doelstelling “Inzicht in de samenhang der wetenschappen”.

InhoudHet thema van dit jaar ligt in het verlengde van de afgelopen Maand van de Filosofie: de ziel. De ziel is een centraal thema in de filosofie van de afgelopen 2500 jaar. Maar wat is dat? Is dat je innerlijk, je identiteit of je ‘levensbeginsel’? Is de ziel de zetel van de (menselijke) wil, het gevoel, het verstand, het geweten? Hebben alleen mensen een ziel, of alle levende wezens? Is de ziel sterfelijk of onsterfelijk? In het moderne denken werd de ziel vooral opgevat als de zetel van het bewustzijn, het ‘ik’, het ‘subject’, de vrijheid en de redelijkheid. En pas vanaf de negentiende eeuw werd ze het onderwerp van de psychologie. Tegenwoordig zijn het vooral de cognitieve neurowetenschappen die zich bezighouden met wat vroeger ‘de ziel’ heette, en soms lijkt het erop dat de ziel haar langste tijd gehad heeft. Maar is dat zo? Kunnen we wel helemaal toe zonder innerlijk… zonder ‘ziel’? In het begin van de cursus ondernemen we een historische tocht naar verschillende opvattingen over de ziel bij Plato, Aristoteles, Augustinus, Descartes, Schopenhauer, Nietzsche en Freud. Daarna onderzoeken we de belangrijkste hedendaagse opvattingen over de ziel; niet alleen in de cognitiewetenschappen en de philosophy of mind, maar ook in de godsdienst, de rechtspraak, de literatuur en de kunst. Het college veronderstelt geen wijsgerige voorkennis, en bestaat voornamelijk uit een uitleg en gezamenlijke tekstlezing (vertalingen van) filosofische grondteksten.