Onderstaand navigatiemenu overslaanSymposium Oordeelkundig
Vorming en verantwoordelijkheid
prof.dr. Donald Loose, bijzonder hoogleraar van de Stichting Thomas More aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.
Waarom vestigt en bezet de Stichting Thomas More (voorheen Radboudstichting) bijzondere leerstoelen aan de openbare universiteiten? De bijzonder hoogleraar aan de Erasmus Universiteit Rotterdam (EUR) liet zich in een ontmoeting met alumni uitdagen door die vraag.
1. De waarheid heeft geen prijs. Ze is niet de koop. De universiteit is de plek bij uitstek waar die altijd te bevechten en betwiste waarheid wordt gecultiveerd. De gedrevenheid voor wetenschap, het willen weten is niet te stuiten. Maar wat we op wetenschappelijke wijze kunnen weten heeft ook zijn prijs. Deelwetenschappen lopen het gevaar zich te verabsoluteren. Ze dreigen zich op te werpen als de waarheid over het geheel en zo het mysterie dat de mens uiteindelijk voor zichzelf blijft tot ideologie te laten verworden omdat ze de beschikbare antwoorden normatief achten voor de vragen die je je kunt stellen. De leerstoelen van de Stichting Thomas More willen over de deelwetenschappen heen het perspectief op het buiten openhouden en het vragen volhouden voorbij de beschikbare antwoorden. Ze cultiveren een transcenderende blik.
2. Daarom brengen de bijzondere leerstoelen ook het vervolgperspectief van het weten ter sprake. Waartoe willen we wat weten? Wat willen we hiermee? Wordt de mens hier beter van? Er is geen wetenschappelijke praktijk die niet vanzelf een ethische verantwoordelijkheid impliceert. Het gaat er daarbij niet om als een externe zedenmeester op de wal het schip te sturen, maar aan boord het lange termijnperspectief van de koers en het einddoel ervan in de gaten te houden.
3. Op die manier beoogt een academische scholing bij te dragen aan de vorming van een zelfstandige persoonlijkheid. Dat is altijd een hoogst persoonlijke, unieke synthese van inzicht, verantwoordelijkheid en ideaal. Uiteindelijk kan niemand anders het voor iemand klaren de droom van een gelukt leven niet mis te lopen. Daar heb je wel bakens van blijvend belang, een ‘Weltanschauung’ voor nodig, die je jezelf hebt eigen gemaakt en waarop je kunt vertrouwen. De samenleving heeft behoefte aan mensen met zowel verantwoordelijkheidsbesef als creativiteit.
4. Een academisch geschoold persoon wordt geacht zich persoonlijk en beroepshalve staande te houden in de onvoorziene nieuwe uitdagingen waarmee hij of zij wordt geconfronteerd. Dat veronderstelt een getraind vermogen tot reflexiviteit: kritisch terug kijken op je eigen overtuigingen om er creatief en vernieuwend mee verder te kunnen in de toekomst. Het geleerde mag ooit irrelevant worden, het ‘leren leren’ verleer je niet. Oordeel zelf.
5. Daarom keren we altijd terug naar de klassieken en de blijvende grondvragen van het menselijk bestaan. Klassieke werken onderscheiden zich juist hierin dat ze in elke tijd weer actueel zijn en nooit alleen maar de tijdsgebonden uitdrukking van hun eigen tijd zijn. Klassieken lezen betekent tegelijk van deze en van gene tijd zijn en je daardoor weten te onttrekken aan de ideologie en de blinde vlekken van de toenmalige en de eigen tijd. Dat impliceert vanzelf een proces van interactie. Niet alleen van de lezer en de tekst, de vorser en zijn studieobject maar ook van de studenten en de docenten onderling.
6. De leerstoelen benutten de vrijplaats in het curriculum van de verzakelijkte universiteit waarin ze op interpersoonlijke wijze het klassieke ideaal van de Bachelor- en de Masteropleiding van de universiteit cultiveren als een gilde van docerenden en studerenden. Net zomin als het de primaire taak van een bank is een wereldwijd concern te zijn en volgens twijfelachtige criteria tot de elite van de beste tien te willen horen, evenmin bestaat de primaire taak van een universitair docent ten aanzien van zijn of haar studenten erin te scoren in de etalage met lege rekken in het pand. De leerstoelen van de Stichting Thomas More cultiveren de directe menselijke relatie. Ze overschrijden de zakelijke, neutrale en ongeïnterpreteerde informatie die de technologische middelen van vandaag te bieden hebben. Internet biedt waar ook in de vrije wereld grotendeels dezelfde informatie. De duiding maakt het verschil. De universiteit is zo ook een omgeving waar men vrienden voor het leven verwerft. Leren leven met meningsverschillen en tolerantie ontwikkelen ten aanzien van andermans overtuiging hoort daarbij.
7. Daarom berust de toegevoegde waarde bij de academische vorming vanwege de Stichting Thomas More uiteindelijk op wederzijds vertrouwen tussen studenten en docenten in lange termijn investeringen. Ook al komt de student het volste recht toe deficiënties aan te klagen en kijkt de universitaire organisatie noodgedwongen ook naar rendement, het uiteindelijke effect van wat docenten hun studenten meegeven valt geenszins te pijlen door ad hoc evaluaties op korte termijn. Universitair geschoolden kijken na verloop van tijd veelal met een zekere verwondering terug op wat hen uiteindelijk het meest van waarde is gebleken in de opleiding van destijds. Dat betekent ook dat de leerstoelhouder met vertrouwen ‘de onnutte knecht’ van het heden mag zijn. De leerstoelen dragen ertoe bij dat vertrouwen onderling te cultiveren en de cohesie van de samenleving van de toekomst te schragen. Je mag een beroep op ons doen: een hoogleraar is iemand met een roeping.
Extra informatie
Eerstvolgende activiteit
Masterclass 2012
Start 20 augustus 2012
Masterclass Wijsbegeerte Levensbeschouwing: Verdieping in vijf dagen. Genoeg flutromannetjes gelezen op het strand? Wil je weer even je tanden zetten in wat stevigere kost voor het collegejaar van start gaat? Bezoek dan
...
Meer informatie | Direct inschrijven
Het laatste nieuws
recordaantal beursaanvragen
Geplaatst op 15 mei 2012
Stichting Thomas More rekent haar netwerk tot haar kostbaarste bezit. Een groeiende sleutelpositie in dit netwerk komt toe aan de ruim 300 alumni die sinds de start van ons beurzenprogramma een aanvullend
...
Agenda
lezing prof.dr. Palmyre Oomen 'Neurowetenschap en de menselijke vrije wil
1 juni 2012
tijd:11.10 uur - 11.45 uur. onderdeel van Publieksdag van de Tilburg School of Catholic Theology getiteld Geloof en hersenen: Neurowetenschap en de theologie.Plaats: Zaal DZ2 in Dante Building op de Campus van
...